Günlük hayat, ruh sağlığı ve insan olma hâli üzerine düşünmek isteyenler için güncel ve kolay ulaşılabilir bazı kitap önerileri:

• Normal Efsanesi – Gabor Maté
Modern yaşamın insan psikolojisi ve beden üzerindeki etkilerini sade ve çarpıcı bir dille ele alıyor. Son yılların en çok konuşulan kitaplarından.

• Vazgeçebilirsin – Tuğçe Isıyel
Hayatta her şeye tutunmak zorunda olmadığımızı, bırakmanın da bir güç olduğunu anlatan güncel ve akıcı bir kitap.

• İyi Hissetmek – David Burns
Düşünce biçimlerinin duygular üzerindeki etkisini anlatan, yıllardır okunan ama hâlâ güncelliğini koruyan pratik bir rehber.

• Sapiens – Yuval Noah Harari
İnsanlık tarihine farklı bir pencereden bakmak isteyenler için sürükleyici ve düşündürücü bir kitap.

• Hayat Cesurlara Torpil Geçer – Hakan Mengüç
Günlük hayatın içinde farkındalık, cesaret ve denge üzerine kısa ama etkili anlatımlar sunuyor.

Okumak bazen bilgi verir,
bazen de insanın kendine başka bir yerden bakmasını sağlar.

Herkese Merhaba 

Şuan dünyada her ne kadar HIV, kronik bir hastalık olarak kabul görmüş olsa bile şuan için toplumumuzda önyargılar devam etmektedir. HIV tanısı alan bireyler ise haklı olarak bu konuda endişeye kapılmakta ve gizliliğini korumak için çıkar yollar aramaktadır. Bende zamanında bu endişeye kapılmış bir pozitif birey olarak bu rehberi oluşturmaya karar verdim. Hazırsanız başlıyoruz 

ArtArda İle HIV Gizlilik Rehberi

1) Yeni tanı aldıysan sakin ol. Ve bu hastalığından şimdilik kimseye bahsetme. Çünkü şuan korkuyor olabilirsin, endişeli olabilirsin ve aklındaki binbir felaket senaryosu ile mücadele ediyor olabilirsin. O yüzden şimdilik sakinleşmeyi bekle. Ve bu konudan kimseye bahsetme. Şimdilik küçük bir sırrımız var sadece.

2) Tanı aldın. Fakat E NABIZ ve MEDULA sisteminde tüm bilgiler var. Ve özellikle MEDULA'yı kapatma şansın yok. Peki ne yapmalısın? Hayat kurtaran bilgilere hazır ol.    Öncelikle E NABIZA giriyorsun. Ve enfeksiyon polikliniği ile ilgili tüm ziyaretlerini siliyorsun. Sonra yine E NABIZ'da bilgilerine hiçbir doktorun erişememesini sağlamak adına ayarlar kısmına girip, sadece senin SMS onayın ile doktorların bilgilerine erişmesine olanak sağlıyorsun.

3) E ama tüm eczaneler MEDULA SİSTEMİ'nde senin ilaç ve rapor kayıtlarını görebiliyor. E o zaman ne yapıcaz?  Çözüm çok basit. Bu sisteme erişimleri engelleyemediğimiz için mahalle yada aile eczacından artık alışveriş yapmıyorsun. Mümkünse artık sadece tedavi gördüğün hastaneye en yakın olan, büyük bir ezcaneden alışveriş yapıyorsun. Böylelikle hem ilaca erişimin kolay olacak hemde tadınık eczacı dostların senin tanını öğrenip dedikodunu yapamayacak.

4) Artık nur topu gibi yeni bir hastalığın var. Korkma! Bu tansiyon ilacı kullanmak gibi bir şey. Fakat unutma, bizim asıl savaşımız hastalığa karşı değil, cehalete karşı. O yüzden gizliliğini korumak adına tedavi için genel olarak HIV tedavisi gördüğün hastaneyi tercih et. Çünkü küçük şehirlerde yada ilçelerde tanıdık eş, dost, akraba hastane çalışanları yüzünden gizliliğin tehlikeye girebilir. Bu yüzden hangi hastanede tanı aldıysan, yine o hastaneye tüm rahatsızlıkların için başvurmak gizliliğini korumakta hayatını kolaylaştırır.

5) E sosyalleşmek için arkadaşlar ile buluştuğumda ilacımı nasıl kullanacağım? Çok basit. Metal bol nane aromalı şeker kutuları var. ( NOT : REKLAM DEĞİL ) İşte o kutular çok iş görür. Yada benim gibi anahtarlık ilaç kutusu alıp, anahtarlığına takabilirsin. (ANAHTARLIK LİNKİ YOK ) İlacı içerken gören olursada başım ağrıdı, ağrı kesici içiyorum dersin. Pembe yalanlar her daim hayat kurtarır

Ve son olarak ARAMIZA HOŞGELDİN .

Önemli olan HIV POZİTİF olman değil, önemli olan ruhunun POZİTİF olması...

Genvoya, eski HIV ilaçlarına kıyasla kemik erimesi (osteoporoz) riskini daha düşük taşır. Bunun nedeni, içinde bulunan tenofovir alafenamid (TAF) maddesinin, önceki formül olan tenofovir disoproksil fumarat (TDF)'e göre kemik yoğunluğunu daha az etkilemesidir. 

Bu konu biraz farklı bir konu. Belki çoğumuzun günlük hayatta çok takip etmediği ama bilimsel çalışmalarda sıkça kullanılan ve HIV ile doğrudan ilişkili olan bir alan: HLA genleri. Okurken bazılarınız için sıkıcı gelebilir, çünkü biraz genetik, biraz bağışıklık, biraz da moleküler detay içeriyor. Ama genetik benim çok sevdiğim ve özellikle HIV söz konusu olduğunda inanılmaz önemli bulduğum bir alan. O yüzden bu konuyu paylaşmadan geçmek istemedim. Belki bir kişinin bile zihninde "haa demek ki bağışıklık böyle çalışıyormuş" dedirtirse benim için yeterli. Sabırla okuyanlara şimdiden teşekkür ederim.
HLA(Human Leukocyte Antigen) sistemi, bağışıklık sistemimizin düşmanı nasıl tanıyacağını belirleyen genetik kimliktir. HLA'lar hücrelerin üzerinde bulunan kimlik kartları gibidir ve bağışıklık hücrelerine "bu hücre bana mı ait yoksa yabancı mı" bilgisini verir. Virüsler, bakteriler, kanserli hücreler ve aşılarla verilen antijenler bağışıklık sistemine HLA üzerinden tanıtılır. HLA genleri kişiye özeldir, parmak izi gibi neredeyse her insanda farklı kombinasyondadır. Bu yüzden aynı virüs herkeste aynı etkiyi yapmaz, aynı aşı herkeste aynı bağışıklığı oluşturmaz.
HLA sistemi iki ana gruba ayrılır.
HLA Sınıf I: HLA-A, HLA-B, HLA-C. Bunlar vücuttaki hemen tüm hücrelerde bulunur ve hücre içine giren virüsleri CD8+ T hücrelerine tanıtır. HIV, hepatit, grip gibi virüslerle savaşın ana hattı burasıdır.
HLA Sınıf II: HLA-DR, HLA-DQ, HLA-DP. Bunlar bağışıklık hücrelerinin üzerinde bulunur ve dışarıdan gelen mikropları CD4+ T hücrelerine sunar. Antikor üretimi ve aşı yanıtı bu sistem üzerinden şekillenir.

HLA sistemi bir kilit–anahtar sistemi gibi çalışır. HLA kilittir, antijen anahtardır, T hücresi kapıyı açan mekanizmadır. Eğer antijen kişinin HLA oluğuna iyi oturuyorsa bağışıklık güçlü çalışır, oturmuyorsa yanıt zayıf olur. Bu yüzden bazı kişiler hastalıkları hafif atlatır, bazıları ağır geçirir.
HIV ve HLA ilişkisi son derece kritiktir. HLA Sınıf I molekülleri HIV'in hücre içinde ürettiği proteinleri küçük parçalara ayırıp CD8+ T hücrelerine sunar. Her HLA alelinin antijen oluğu farklı şekildedir ve HIV'in farklı parçalarını tanır. Bazı HLA tipleri HIV'in değişmesi zor olan kritik bölgelerine tam uyum sağlar. Bu durumda bağışıklık çok daha güçlü çalışır.
HLA-B27, HLA-B57 ve HLA-B58 gibi aleller HIV açısından "koruyucu" kabul edilir. Özellikle HLA-B27, HIV'in Gag p24 adlı yapısal bölgesini çok güçlü sunar. Bu bölge virüs için hayati olduğu için HIV burada kolay mutasyon yapamaz. Mutasyon yaparsa zayıflar. Bu yüzden bu alellere sahip kişilerde HIV daha yavaş ilerleyebilir, viral yük daha kolay baskılanabilir ve bazı kişilerde yıllarca ilaçsız kontrol bile görülebilir.
HIV çok hızlı mutasyon yaptığı için bağışıklık baskısından kaçmaya çalışır. Buna viral kaçış mutasyonu denir. Eğer bağışıklık sisteminin hedef aldığı bölge virüs için hayati değilse HIV kaçar ve çoğalmaya devam eder. Ancak bazı HLA'lar virüsün kaçamayacağı bölgeleri hedefler. İşte bu genetik avantaj HIV kontrolünde belirleyici olabilir. HLA sistemi HIV rezervuarları üzerinde de dolaylı etkilidir. CD8+ T hücre yanıtı ne kadar güçlü ve kalıcıysa, enfekte hücreleri temizleme kapasitesi o kadar artar. Bu da bazı kişilerde latent enfekte hücre yükünün daha düşük olmasına katkı sağlayabilir. Ancak bu etki tanı zamanı, viral yük, CD4 seviyesi ve tedaviye başlama süresiyle birlikte değerlendirilir.
Aşılar ve HLA ilişkisi son derece önemlidir. Aşıyla verilen antijenin CD4+ T hücrelerine sunulabilmesi HLA Sınıf II sistemiyle olur. Eğer antijen kişinin HLA-DR, DQ veya DP oluğuna iyi oturuyorsa güçlü antikor ve kalıcı bağışıklık oluşur. Eğer oturmazsa antikor düşük çıkar veya hiç oluşmaz. Hepatit B aşısının bazı kişilerde tutmaması veya çok geç tutması en sık HLA farklılıklarıyla ilişkilidir. Aynı durum COVID, grip, tetanoz, HPV ve diğer tüm aşılarda da geçerlidir.
HLA sistemi sadece virüsleri değil otoimmün hastalıkları ve bazı kanser türlerini de etkiler. HLA-B27 taşıyanlarda ankilozan spondilit riski yüksektir. HLA-DQ2 ve DQ8 çölyak hastalığıyla ilişkilidir. HLA-DR3 ve DR4 tip 1 diyabetle bağlantılıdır. Bazı HLA tipleri ise bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini daha iyi tanımasını veya tam tersine gözden kaçırmasını etkileyebilir.
Organ ve kemik iliği nakillerinde HLA uyumu hayati önemdedir. Alıcıyla vericinin HLA'sı ne kadar uyumluysa organ reddi riski o kadar düşer. Kemik iliği nakillerinde neredeyse birebir uyum gerekir. Çünkü bağışıklık sistemi HLA'yı "ben" veya "yabancı" diye ayırt eden ana sistemdir.

Özetle HLA sistemi kişinin bağışıklık kader haritasıdır. Kimin hangi virüsü ağır geçireceği, kimin aşıya güçlü yanıt vereceği, kimin HIV'i daha iyi kontrol edeceği, kimin otoimmün hastalığa yatkın olduğu ve kimin nakillerde daha uyumlu olacağı büyük ölçüde bu genetik sistem tarafından belirlenir. HLA görünmezdir ama bağışıklığın arkasındaki en güçlü yönetici sistemdir.

Gonore (Bel soğukluğu) ve Klamidya, dünyada en sık görülen iki cinsel yolla bulaşan bakteriyel enfeksiyondur ve çoğu zaman birlikte ele alınır çünkü bulaş yolları, belirtileri, tarama yöntemleri ve tedavileri büyük ölçüde benzerdir. Her iki enfeksiyon da vajinal, anal ve oral seks sırasında bulaşabilir; ayrıca anneden bebeğe doğum sırasında geçiş mümkündür. 
Gonore'nin etkeni Neisseria gonorrhoeae, Klamidya'nın etkeni ise Chlamydia trachomatis bakterisidir. Bu iki hastalığın en tehlikeli özelliği, özellikle hem erkeklerde hem de kadınlarda çok sık şekilde belirti vermeden seyretmeleridir. Kişi hiçbir şikâyeti olmadan taşıyıcı olabilir ve farkında olmadan başkalarına bulaştırabilir. Erkeklerde idrar yaparken yanma, penis ucundan akıntı, testis ağrısı görülebilir; fakat vakaların önemli bir kısmında hiçbir belirti olmaz. Kadınlarda vajinal akıntı, kasık ağrısı, adet düzensizliği ve cinsel ilişki sırasında ağrı olabilir; ancak kadınların büyük bir kısmında da hastalık tamamen sessiz seyreder. Anal yolla bulaşta makat bölgesinde ağrı, akıntı, kanama ve kaşıntı olabilir; boğaz tutulumunda ise çoğu zaman hiçbir belirti görülmez ve kişi yalnızca bu bölgede taşıyıcı olabilir. Tedavi edilmeden uzun süre kalan Gonore ve Klamidya, kadınlarda pelvik inflamatuar hastalık, tüplerde tıkanıklık ve kısırlık riskini artırır; erkeklerde epididimit ve infertiliteye yol açabilir. Ayrıca her iki enfeksiyon da genital bölgede mikroskobik hasar oluşturarak HIV bulaşma riskini ciddi şekilde artırır.
 HIV pozitif kişilerde Gonore ve Klamidya daha sık görülür, daha sinsi seyreder ve tedavi edilmezse bağışıklık sistemi üzerindeki yükü artırabilir. Bu nedenle HIV pozitif bireylerde düzenli CYBH taraması son derece önemlidir. Tanı genellikle idrar örneği veya boğaz, makat, vajina ve penis gibi bölgelerden alınan sürüntü örnekleriyle yapılan PCR (NAAT) testleri ile konur. Gonore için bazı durumlarda kültür ve antibiyogram testi de gerekebilir çünkü Gonore bakterisi antibiyotik direncini çok hızlı geliştirebilmektedir. 
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre her yıl dünyada yaklaşık 82 milyon yeni Gonore, 129 milyon yeni Klamidya vakası görülmektedir ve bu enfeksiyonların büyük bir bölümü tamamen belirtisizdir. Günümüzde Gonore için en önemli küresel sorun, antibiyotik direncinin giderek artmasıdır. WHO ve Avrupa rehberleri, özellikle klasik antibiyotiklere ve bazı sefalosporinlere karşı direncin yükseldiğini, bu nedenle kendi kendine antibiyotik kullanımının çok tehlikeli olduğunu vurgulamaktadır. Tedavi mutlaka güncel kılavuzlara uygun şekilde hekim tarafından düzenlenmelidir. Gonore tedavisi genellikle enjeksiyon antibiyotiklerle, Klamidya tedavisi ise ağızdan antibiyotiklerle yapılır. Tedaviden sonra genellikle en az 7 gün cinsel ilişkiye ara verilmesi ve mevcut partnerlerin de mutlaka tedavi edilmesi gerekir; aksi halde kişi kısa sürede yeniden enfekte olabilir. Klamidya uzun süre tamamen sessiz ilerleyip yıllar sonra kısırlıkla ortaya çıkabildiği için özellikle düzenli tarama hayati önem taşır. 
Güncel rehberler, özellikle erkeklerle seks yapan erkeklerde, çok partneri olanlarda ve HIV pozitif bireylerde yalnızca idrar veya vajinal örnekle değil, boğaz ve makat sürüntüleri ile de düzenli PCR taraması yapılmasını önermektedir çünkü bazı kişilerde enfeksiyon yalnızca bu bölgelerde sessiz şekilde bulunabilmektedir. HIV pozitif bireylerde Gonore ve Klamidya geçirmek, HIV'in partnerlere bulaşma riskini de artırır çünkü genital ve anal bölgede yoğun inflamasyon oluşturur.
 ART (HIV tedavisi) bu bakteriyel enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz; yalnızca HIV'i baskılar. En etkili korunma yöntemi kondom kullanımı, düzenli tarama ve partner bildirimidir. Gonore ve Klamidya erken tanındığında tamamen tedavi edilebilen hastalıklardır; ancak tedavi edilmeden uzun süre taşınırlarsa hem üreme sağlığına hem de HIV kontrolüne ciddi zarar verebilirler.

HPV (Human Papilloma Virus), cilt ve mukozalarda enfeksiyon yapan çok yaygın bir virüstür. İnsanların büyük kısmı yaşamı boyunca en az bir kez HPV ile karşılaşır. HPV enfeksiyonlarının çoğu belirti vermez ve vücut tarafından kendiliğinden temizlenir. HPV iki ana gruba ayrılır: düşük risk ve yüksek risk tipleri.
Düşük Risk HPV Tipleri
Bu tipler siğil yapabilir ancak kanser oluşturmaz. En sık görülen düşük riskli tipler HPV-6 ve HPV-11'dir. Bu tipler genital bölgede, anus çevresinde veya vücudun diğer bölgelerinde siğile neden olabilir. Düşük risk tipleri tedavi ile genellikle tamamen kaybolur ve tekrarlamayabilir. Diğer düşük risk tipler arasında 40, 42, 43, 44 ve benzerleri bulunur.
Yüksek Risk HPV Tipleri
Bu tipler uzun süre vücutta kalırsa bazı kanserlerle ilişkilendirilebilir. En önemli yüksek riskli tip HPV-16'dır. Diğer yüksek risk tipleri 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 ve 68'dir. Yüksek risk HPV tipleri özellikle uzun süreli (yıllarca) kalıcı olduğunda rahim ağzı, anal bölge, penis, vajina, vulva ve orofarinks (boğaz) kanserleriyle ilişkilendirilebilir. Ancak HPV alan kişilerin büyük çoğu bu virüsü 6–24 ay içinde tamamen temizler. Kısa süreli HPV enfeksiyonu kanser riski oluşturmaz.
Persistan HPV Nedir?
HPV'nin iki yıldan uzun süre aynı bölgede temizlenmeden kalmasına persistan HPV denir. Kanserle asıl ilişkili olan durum bu kalıcı enfeksiyondur. Persistan HPV daha çok sigara içenlerde, bağışıklığı zayıf olanlarda, çok sık partner değiştirenlerde ve özellikle HPV-16 ile enfekte olanlarda görülür. HPV alan kişilerin yaklaşık yüzde doksanı virüsü kendi bağışıklık sistemiyle temizler. Küçük bir kısmında persistan enfeksiyon gelişebilir.
HPV Nasıl Bulaşır?
HPV cilt temasıyla bulaşır. Prezervatif bulaşmayı azaltır ancak tamamen engellemez çünkü virüs deri temasından da geçer. Bulaşma şekilleri arasında genital temas, anal temas ve oral temas bulunur. Tek bir temas HPV alınması için yeterli olabilir ancak virüsün alınması her zaman sağlık sorunu yaşanacağı anlamına gelmez.
HPV Hangi Bölgelerde Sorun Oluşturabilir?
Genital bölge: Siğiller (çoğu HPV-6 ve HPV-11).
Anal bölge: Siğil veya nadiren yüksek riskli HPV'ye bağlı lezyonlar.
Penis ve vulva-vajina: Lezyonlar veya nadiren yüksek risk tipi sonrası hücresel değişiklikler.
Rahim ağzı: Yüksek risk tiplerinin en güçlü ilişkili olduğu bölgedir (kadınlarda smear ve HPV testi rutindir).
Boğaz ve ağız: Oral temasla bulaşabilir, çoğu vakada 1–2 yıl içinde temizlenir. HPV-16 uzun yıllar kalırsa boğaz kanseri ile ilişkilendirilebilir ancak bu durum oldukça nadirdir.
HPV Belirtileri
Düşük riskli HPV tipleri: Genital veya anal bölgede siğil.
Yüksek risk HPV tipleri: Genelde belirti vermez.
Boğaz enfeksiyonu: Çoğu belirti vermez; nadir durumlarda tek taraflı boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, boyunda lenf bezi şişliği, ağız içinde geçmeyen yara veya ses değişikliği olabilir.
HPV Testi Ne Zaman Yapılır?
Genital siğil veya anal bölgede lezyon varsa, doktor şüphe duyarsa HPV testi yapılabilir. Kadınlarda rahim ağzı taraması için smear ve HPV testi rutin olarak uygulanır. Erkeklerde boğaz HPV taraması rutin değildir ve sadece belirti varsa önerilir. Anal bölge taraması risk gruplarında (örneğin HIV pozitif bireylerde veya geçmiş anal siğili olanlarda) doktor tarafından yapılabilir.
Bağışıklık ve HPV
HPV ile savaşta bağışıklık sistemi belirleyici rol oynar. Bağışıklığı güçlü olan bireylerde HPV'nin temizlenme ihtimali yüksektir. HIV pozitif bireylerde etkin antiretroviral tedavi (ART) bağışıklığı güçlendirerek HPV'nin temizlenmesine yardımcı olur. Sigara kullanımı HPV'nin kalıcı olma riskini belirgin şekilde artırır.
HPV'den Korunma
HPV aşısı (Gardasil 9) HPV'nin hem düşük riskli siğil yapan tiplerine hem de yüksek riskli kanserle ilişkili tiplerine karşı koruma sağlar. Prezervatif kullanmak riski azaltır. Sigara içmemek ve ağız hijyenine dikkat etmek özellikle boğaz HPV'si açısından önemlidir. Az partnerli yaşam bulaş riskini azaltır.
Sonuç
HPV çok yaygın bir virüstür ve çoğu kişide hiçbir soruna yol açmadan vücut tarafından temizlenir. HPV'nin kanserle ilişkili olması için yıllarca vücutta kalıcı hale gelmesi gerekir. Düşük riskli tipler siğil yapabilir ancak kansere yol açmaz. Yüksek riskli tipler ise sadece uzun süre temizlenmezse risk oluşturabilir. Geçmişte siğil çıkması veya kısa süreli HPV enfeksiyonu kanser riskini artırmaz. HPV, doğru takip ve bilgiyle yönetildiğinde kontrol edilebilir bir enfeksiyondur

Sifiliz, Treponema pallidum adlı bakterinin neden olduğu, cinsel yolla bulaşan ve doğru tedaviyle tamamen temizlenebilen bir enfeksiyondur. Belirti vermediği dönemler olduğu için düzenli test önemlidir. Bulaş yolları: korunmasız anal/vajinal/oral ilişki, enfekte yaranın veya akıntının teması, ağız içinde yara varsa öpüşme, kan yolu (çok nadir).
Sifilizin Belirtileri
1) Primer Evre: Bulaştan 10–90 gün sonra ortaya çıkan, ağrısız ve sert kenarlı şankr adlı yara tipiktir. Genital bölge, anüs veya ağız içinde olabilir. Kendiliğinden iyileşebilir ama hastalık devam eder. Kasık lenf bezlerinde ağrısız büyüme olabilir.
2) Sekonder Evre: Bakteri kana yayılır. Avuç içi–ayak tabanı döküntüsü, gövdede döküntü, genital ıslak plaklar (condyloma lata), lenf bezlerinde büyüme, ateş, halsizlik, boğaz ağrısı, saçlarda bölgesel dökülme, kas-eklem ağrıları görülebilir. Belirtiler kaybolsa da enfeksiyon sürer.
3) Latent Evre: Belirti yoktur. Erken latent ilk 12 ay, geç latent 1 yıldan uzun süren sessiz dönemdir. Sadece kan testiyle anlaşılır.
4) Tersiyer Evre: Yıllarca tedavi edilmezse gelişir. Nörosifiliz, kalp-damar tutulumu, organlarda gummalar ve yürüme bozuklukları gibi ileri sorunlara yol açabilir.
Sifiliz Vücutta Neler Yapar?
Damar iltihabı (vaskülit) oluşturur, lenf bezlerini büyütür, deri ve mukozalarda döküntü ve yaralar yapar, sinir sistemine ve göze sızabilir, karaciğer enzimlerini yükseltebilir, kas-eklem ağrılarına yol açabilir, bağışıklık sistemini sürekli uyarı hâlinde tutabilir. Doğru tedaviyle bu etkiler tamamen düzelir.
HIV ile Sifilizin İlişkisi
Sifiliz mukozada mikro-yaralar oluşturduğu için HIV bulaş riskini artırır. HIV ile yaşayan kişilerde sifiliz daha hızlı ilerleyebilir ve daha belirgin seyredebilir. Sifiliz vücutta inflamasyon yaptığı için HIV pozitif kişilerde geçici viral blip (ör. 60–100 kopya) görülebilir; tedavi sonrası normale döner. CD4/CD8 oranında geçici düşüş olabilir. Rehberlere göre HIV ile yaşayan kişilerde yılda 2–3 kez sifiliz testi önerilir. Tedavi, HIV pozitif kişilerde de tamamen aynıdır ve başarı oranı aynıdır.
Tedavi
Standart tedavi Benzatin Penisilin G'dir. Primer, sekonder ve erken latent sifilizde tek doz; geç latent sifilizde 3 hafta boyunca haftada bir doz; nörosifilizde damar içi yüksek doz penisilin uygulanır. Doğru tedaviyle sifiliz tamamen temizlenir.
Tedavi Sonrası Takip
RPR/VDRL testinin zamanla düşmesi beklenir. 6–12 ay içinde 4 kat düşüş ideal kabul edilir. Düşüş yavaş olabilir. Bazı kişilerde düşük pozitiflik ömür boyu kalabilir (serofast) ve bu durum enfeksiyonun geri döndüğü anlamına gelmez.
Sifiliz Bağışıklık Bırakır mı?
Hayır. Sifiliz kalıcı bağışıklık bırakmaz. Tedaviyle tamamen iyileşen kişi tekrar korunmasız temasla yeniden sifiliz kapabilir. Aynı kişi hayatı boyunca birden fazla kez sifiliz geçirebilir.
Tekrarlar mı?
Evet, yeniden bulaş olursa tekrar eder. Partner tedavi edilmemişse yeniden enfekte olunabilir.
Korunma
Prezervatif kullanımı, düzenli CYBH taramaları, ağız içinde yara varken oral ilişkiden kaçınma, HIV+ bireylerde daha sık test, partnerin de tedavi olması.
Özet
Sifiliz, dönem dönem kaybolan belirtilerle ilerleyebilen ama doğru penisilin tedavisiyle tamamen temizlenen bir enfeksiyondur. HIV ile yaşayan kişilerde daha dikkatli takip edilmesinin nedeni, enfeksiyonun bağışıklık ve viral yük üzerinde kısa süreli etkiler yapabilmesidir. Düzenli test + doğru tedavi ile sifiliz tamamen iyileşir.

Hepatit A (HAV):
Hepatit A özellikle dışkı–ağız yoluyla bulaşan, CYBH bağlamında oral-anal temas sırasında da geçiş gösterebilen bir virüstür. HAV akuttur ve kronikleşmez; yani enfeksiyon daima tamamen iyileşir. Testlerde Anti-HAV IgM akut enfeksiyonu, Anti-HAV IgG ise ömür boyu bağışıklığı gösterir (aşı veya geçirilmiş enfeksiyon). HAV'ın 7 genotipi vardır (I–VII) fakat insanlar için klinik olarak en çok genotip I, II ve III önemlidir; genotip farkları hastalığın şiddetini büyük ölçüde değiştirmez ve aşı tüm genotiplere karşı koruma sağlar. HIV pozitif bireylerde aşı yanıtı biraz daha düşük olabilir fakat genellikle yeterli bağışıklık gelişir. HAV karaciğerde kalıcı hasar bırakmaz ve HIV tedavisini etkilemez.

Hepatit B (HBV):
CYBH içinde en kolay cinsel yolla bulaşan hepatit türüdür; kan, semen ve vajinal sıvılarla geçer. HBsAg pozitifliği aktif HBV enfeksiyonunu gösterir; 6 aydan uzun sürerse kronik hepatit B kabul edilir. Anti-HBs pozitifliği bağışıklık anlamına gelir; 10 IU/mL üzerindeki değerler koruyucu kabul edilir. Anti-HBc, kişinin hayatında HBV ile karşılaştığını gösterir; aşıyla oluşmaz. Anti-HBc IgM yeni enfeksiyonu, IgG ise geçirilmiş veya kronik HBV'yi temsil eder. HBeAg virüsün hızlı çoğaldığını, Anti-HBe çoğalmanın daha düşük olduğunu gösterir. HBV DNA kanda virüsün gerçek seviyesini ölçen en kritik testtir. HBV'nin A'dan H'ye 8 genotipi vardır. Türkiye'de en yaygın olan genotip D'dir ve kronikleşme oranı daha yüksektir; genotip C daha ağır seyreder ve karaciğer kanseri riski daha fazladır; genotip A tedaviye daha iyi yanıt verir. Modern HIV tedavileri (özellikle TAF/TDF içeren Biktarvy, Descovy vb.) HBV'yi genotip farkı olmadan güçlü şekilde baskılar. Kronik HBV karaciğerde sürekli inflamasyon, fibroz, siroz ve kansere ilerleyen süreç oluşturabilir. HIV ile birlikte olduğunda daha hızlı ilerleme görülebilir fakat ART altında bu fark büyük ölçüde azalır.

Hepatit C (HCV):
Temel olarak kan yoluyla bulaşır fakat HIV pozitif bireylerde cinsel bulaş riski belirgin şekilde artar; özellikle anal seks, mukozal travma, CYBH varlığı, yüksek viral yük gibi durumlarda geçiş ihtimali yükselir. Anti-HCV testi virüsle karşılaşmayı gösterir fakat aktif enfeksiyonu söylemez; bunun için HCV RNA gereklidir. HCV RNA pozitifliği aktif hepatit C anlamına gelir. HCV enfeksiyonlarının büyük kısmı kronikleşir ve yıllar içinde karaciğerde fibroz, siroz ve kansere ilerleyen hasar oluşturabilir. HCV'nin 1–6 arası ana genotipleri ve 70'ten fazla alt tipi vardır. Türkiye'de en sık genotip 1b görülür. Genotip 3 karaciğer yağlanması ve siroz riskini artırabilir. Eskiden genotip tedaviyi belirlerdi fakat günümüzde pangenotipik DAA ilaçları sayesinde tüm genotipler %100'e yakın başarıyla tamamen kür edilebilmektedir. HIV pozitif kişilerde HCV daha hızlı ilerleyebilir fakat tedavi sonrası tamamen temizlenir.
Hepatit D (HDV):
Hepatit D yalnızca Hepatit B varlığında görülebilen bir virüstür; yani HBV yoksa HDV enfeksiyonu olmaz. Anti-HDV karşılaşmayı, HDV RNA aktif enfeksiyonu gösterir. HDV kronikleştiğinde karaciğere en agresif zarar veren hepatit türüdür; fibroz ve siroz HBV'ye göre çok daha hızlı gelişebilir. HDV'nin 8 genotipi vardır. Türkiye'de ve dünyada en yaygın olan genotip 1'dir. Genotip 3 özellikle Amazon bölgesinde çok ağır seyreder. Diğer genotipler daha bölgeseldir. HIV ile koinfeksiyon varsa HDV daha ağır seyredebilir fakat HBV'nin TAF/TDF ile baskılanması HDV aktivitesini büyük ölçüde azaltır; çünkü HDV çoğalması HBV'ye bağımlıdır.

Hepatit E (HEV):
Ağız yoluyla, genellikle gıda ve su kaynaklı bulaşan bir virüstür. HEV çoğu zaman akut seyreder ve kronikleşmez. Anti-HEV IgM akut enfeksiyonu, Anti-HEV IgG geçirilmiş enfeksiyonu gösterir. HEV'nin 1–4 arasında genotipleri vardır. Genotip 1–2 genellikle su yoluyla bulaşır ve gelişmekte olan ülkelerde görülür; genotip 3–4 ise hayvan kaynaklıdır ve Avrupa'da daha yaygındır. Genotip 3 nadiren immünsüprese kişilerde kronik enfeksiyon yapabilir; HIV pozitif kişilerde bile bu çok nadirdir.

Viral yük tedavi altında genel olarak tespit edilemez seviyeye iner, fakat bazı dönemlerde 50–200 kopya arası geçici yükselmeler olabilir. Buna viral blip denir. Blip, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez ve çoğu zaman kendiliğinden normale döner.
Bliplerin en yaygın nedenleri:
Laboratuvar farklılıkları ve ölçüm hassasiyeti
Aynı gün içinde farklı saatlerde alınan örnekler
Yakın zamanda geçirilen grip, enfeksiyon, ishal, aşılama veya yoğun stres
Uykusuzluk, ağır egzersiz, uzun yolculuk, ateş
Kan örneğinin işlenme süresindeki teknik değişiklikler
Blip ne zaman normaldir?
50–200 kopya arasında olup tek seferlik bir sonuçsa
Bir sonraki kontrolde tekrar tespit edilemez seviyeye dönüyorsa
Tedavi uyumu tam ise
CD4'te belirgin bir düşüş yoksa
Blip ne zaman dikkat gerektirir?
2 veya 3 ölçüm üst üste 200 kopya civarında çıkıyorsa
Düzenli ilaç alımında aksaklık olduysa
Yanında belirgin enfeksiyon, ciddi kilo kaybı veya yoğun semptomlar varsa
Neden panik edilmemeli?
Blip, HIV'in yeniden çoğalmaya başladığı anlamına gelmez.
Vücudun geçici biyolojik dalgalanmalarına verilen normal bir tepkidir.
Büyük araştırmalarda blip yaşayan kişilerde uzun vadeli tedavi başarısı aynıdır.
Blip, direnç gelişiminin göstergesi değildir.
Tedaviye uyum ve düzenli kontroller devam ettiği sürece viral blip, tedavinin etkinliğini etkilemez ve çoğu zaman tamamen zararsızdır